Bliksem bij heldere hemel

Evolutionair hebben we al een hele weg afgelegd, een pad vol verschrikking inclusief het gefolterde vlees van miljoenen. Onze voorvaderen hebben een strijd geleverd in tijden die we ons – tenzij als de ver van ons bed show en zonder voeling – nog amper kunnen inbeelden, computers en telefoon bestonden nog niet maar toch waren grote oorlogen mogelijk. Anders gezegd, doorheen de geschiedenis is er altijd strijd geweest en dat alsof vrede geen optie is voor de mensheid, tegelijkertijd heeft een spontaan mondialiseringsproces ons dichter bij elkaar gebracht. Er is geen land meer dat we niet kennen en evolutionair kennen we geen vergelijkbaar precedent, een onvergelijkbaarheid die bekrachtigd wordt door de technologische revolutie van de 20ste eeuw. Wel vergelijkbaar is dat we nog steeds mensen zijn met behoeften, zo gezien verandert de mens niet maar het decor waarin we leven wel.

Evolutie

In de loop van de geschiedenis werden al veel conflicten opgelost, op veel vlakken kunnen we niet ontkennen dat we erop vooruit gegaan zijn, dat is waar. In elke periode bestond er zoiets als een boekhouding, misschien niet in de vorm zoals we dat nu kennen maar steeds stonden mensen in interactie met elkaar en trachtten zij de orde te bewaren. Destructieve krachten zijn ook van elke periode maar op een of andere manier is vrede steeds een inherent streven van de mens geweest, dit met vallen en opstaan. We kunnen deze geschiedenis dan ook voorstellen in tijdsfragmenten, metaforisch als verschillende levels in een videogame.

Collectief geheugen

Bijzonder is dat we terug in de geschiedenis kunnen gaan en elke transactie – tot zover het ons vandaag lukt – op het spoor komen. Op deze manier ontstaat er een collectief geheugen en de keuze van de mens destijds staat niet los van waar we nu zijn. Terug in de tijd kunnen we ook anomalieën op het spoor komen, dit zijn beslissingen die destijds misschien goed en doordacht waren maar pas veel later tot een immens probleem leiden. Voor vandaag geldt dan hetzelfde, onze keuze bepaalt in grote mate de toekomst. Hoe dan ook, dit brengt ons tot het ‘hier en nu’, het tijdsfragment waarin we vandaag leven met al z’n problemen zoals we die heden ervaren. Het is altijd al zo geweest, elk tijdsfragment kent inderdaad haar specifieke problemen en morgen zal dat wellicht niet anders zijn, net zoals een atoom geen kanker krijgt maar een hond wel.

Vereenvoudigd model

De economisch crisis staat natuurlijk met stip bovenaan, onze boekhouding is inmiddels een gigantisch kluwen en herstel lijkt niet voor morgen, integendeel. Ondanks deze gigantische complexiteit kunnen/mogen we toch oplossingen zoeken met behulp van een vereenvoudigd model van de werkelijkheid, dit mag schijnbaar ontbreken aan realiteitszin maar we zullen snel zien waarom dat niet zo is. Het ‘hier en nu’ vangen we in een beeld, de kwantiteit is ondergeschikt aan de kwaliteit.

Chaos

Elk getal in deze consolidatie is voor interpretatie vatbaar, net zoals we kunnen aflezen of alles nog wel een beetje rechtvaardig verloopt. Sinds 2008 zijn we hier meer dan ooit getuige van geweest, iets dat zonder internet ondenkbaar was. De getuigenissen zijn legio, de meest uiteenlopende visies lezen we en de bijhorende dialoog is – op z’n zachtst gezegd – heel chaotisch. Echter, wanneer we dit systeemtechnisch bekijken dan komen vrij eenvoudig het op het spoor van een aantal anomalieën, bizar genoeg is het net de chaos die ons hierover aan het denken zet. De berichtgeving laat niets aan het toeval over, het volledige bankensysteem staat onder zware druk en dat met alle belangenkwesties die daar traditioneel bij komen kijken.

Anomalie

De ‘belangenkwestie’ laten we even voor wat het is en we richten onze aandacht op het systeem, een torenhoge schuldenberg is dan als een rode lap voor een stier. Zonder in detail te gaan, economisch gezien is het idee ‘geld=schuld’ als een anomalie te beschouwen. Het ‘waarom’ vinden we in de ‘neutraliteit van geld’, een economisch grondbeginsel dat stelt dat er geen oorzakelijk verband is tussen de geld- en goederenstromen. Anders gezegd, als we dat idee loslaten dan kunnen we het probleem herstellen, dit laat zich vertalen in wat we het ‘Reverse Debt System’ (RDS) noemen. Dit passen we toe op onze situatie in het ‘hier en nu’, het beeld spreekt voor zich.

Aandacht

Wat we nu zien is bijzonder, door aandacht te hebben voor het systeem hebben we een middel gevonden dat komt – zo de chaostheoretici zouden zeggen – als een ‘bliksem bij heldere hemel’. In volledige tegenstelling tot de complexiteit die we gewend zijn, is het RDS verbluffend eenvoudig. In de journaalpost zien we twee boekingen, enerzijds debet schuld @ credit eigen vermogen, anderzijds credit vordering @ debet inactieve kas. Deze boeking resulteert in een nieuw ‘hier en nu’ waarin alle schulden verdwenen zijn, ook hier spreekt het beeld voor zich.

Stilte

Het mag denkelijk voor zich spreken dat deze radicale voorstelling best in een plan gegoten wordt opdat we hiermee leren omgaan, in het andere geval zou dit als een ‘tsunami’ ervaren kunnen worden. Mits wat verbeeldingskracht kunnen we ons daar toch een voorstelling van maken, het zou betekenen dat alle debatten rondom deze schuldenkwestie tot stilstand komen. Elke schuldeiser heeft z’n geld terug en de schuldenaars zijn ontheven van hun verplichtingen, dit betekent een waarachtige tabula rasa. Anders gezegd, de wereld zou voor even heel stil worden als we dit ‘overnacht’ zouden doorvoeren. De stelling ‘bliksem bij heldere hemel’ komt hiermee dan ook tot z’n recht, dit is niet zomaar wat. Om het bij dezelfde metafoor te houden, technisch gezien is er dus geen vuiltje aan de lucht. Met deze wetenschap keren we vervolgens terug naar de orde van de dag.

Ruis

Het onderzoek heeft z’n vruchten afgeworpen en we stappen ahw terug de realiteit binnen, het is een realiteit die in schril contrast staat bij wat we net ontdekt hebben. In tegenstelling tot de aandacht en stilte ervaren we nu net het tegenovergestelde, veel hypes, ruis en turbulentie. Het debat over de schuldenkwestie woedt immers gewoon verder alsof er niets anders bestaat en oplossingen lijken er niet te zijn. De meer dan indringende vraag stelt zich dan ook hoe we dit alles bespreekbaar kunnen krijgen, dit vereist in de eerste plaats ontvankelijkheid. Een extra moeilijkheidsfactor is de non-conforme denkpiste, niet dat deze moeilijk is maar ze druist in tegen het courante denken waardoor maar al te vaak misinterpretaties ontstaan. Aan wetenschappelijke verklaringen ontbreekt het echter niet, net zoals het maatschappelijk welzijn hiermee gediend wordt.

Belangen

Dit brengt ons terug tot de ‘belangenkwestie’, het is absoluut cruciaal om goed te begrijpen waar we nu over spreken. De reden is principieel eenvoudig, we kunnen immers in verwarring raken door twee contexten met elkaar te verwisselen (cfr Thomas Kuhn). Dit kan leiden tot ‘non-dialoog’ omdat de ‘denkkaders’ onvergelijkbaar anders zijn, we hebben ‘belangen’ (1) in een wereld waar schulden nog een probleem vormen en ‘belangen’ (2) in een wereld waar schulden geen probleem meer vormen. Althans, dit op voorwaarde dat het RDS (of een afgeleide) opgenomen wordt in het maatschappelijke besluitvormingsproces. Als benchmark verwijzen we naar de besluitvormingstheorie van Herbert Simon die gewag maakt van het element van beperkte rationaliteit. Het element van beperkte rationaliteit wil zeggen dat we niet over alle informatie beschikken om tot een besluit te komen, het ontbreken van cruciale informatie kan dan ook zeer nefaste gevolgen hebben. Met het RDS voegen we een extra element toe aan het gangbare debat.

Democratie

Binnen de hedendaagse context zal dat belang (1) eerder gericht zijn op het Nationaal belang, in de nieuwe context wordt deze grens overschreden naar een mondiale dimensie waarmee inherent ook het Nationaal belang (2) gediend wordt. De fijngevoeligheid van deze materie kunnen we best niet onderschatten, belangen (1) impliceert dat we schulden op de schouders van de bevolking leggen, bij belangen (2) is dat net het tegenovergestelde, namelijk de totale ontlasting daarvan. Anders gezegd, we zouden ons schromelijk kunnen vergissen om alles aan de kapstok van belangen (1) te hangen om het vervolgens daarbij te laten. Kortom, als we onze democratie nog enige ernst willen toedichten dan lijkt het gepast om belangen (2) na te ijveren met in het verlengde een cascade aan neveneffecten. Pro forma verwijzen we nog naar het Chicago Plan Revisited (IMF 2012), naar onze mening mag het correlaat treffend genoemd worden waardoor we dit best al onze aandacht schenken.

Conclusie

Op basis van onze bevindingen menen we voldoende argumenten te vinden om te ijveren voor co-creatieve samenwerking, eerder prangend gezien de (gespannen) context waarin we vandaag leven. In de eerste plaats ter verificatie van de aangeleverde stellingen en methoden, in de tweede plaats voor het opmaken van impactanalyses en bijhorende beleidsplannen. Gezien de magnitude van dit gegeven kan dit onmogelijk een ‘solo slim’ actie zijn, zeker gezien de fijngevoeligheid van deze materie is sereen debat in een kwalitatieve omgeving een absolute noodzaak. Proefondervindelijk hebben we alvast kunnen ervaren dat een dergelijke opdracht beslist geen sinecure is, doch perfect verklaarbaar mits integratie van al het nobele studiewerk waarop we kunnen terugvallen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s