Economische platitudes

Een platitude is een niet doordachte stelling of aanname die domheid of beperktheid van de gebruiker laat vermoeden, het is als zeggen dat de maan schijnt en hiermee de zon buitenspel zetten. Het valt weinigen op hoe onze maatschappij onderhevig is aan dergelijke platitudes, nog minder zijn we ons bewust van de sociale impact. Het is werkelijk onthutsend hoe deze kapitale denkfouten ons wereldbeeld bepalen, dit is echter geen kwestie van ideologie of meningsverschil maar structureel het verstand niet meer gebruiken. En erger, elke verwijzing hiernaar wordt maar al te vaak tegengewerkt met dubieuze argumenten en dat alsof elke vorm van elementaire logica ons vreemd is. In dit werkdocument een aantal platitudes waarover we best eens beginnen nadenken alvorens het ‘economische’ debat verder te zetten. Zo werkt het niet?

Collage

Proefondervindelijk onderzoek wijst uit dat een aantal platitudes het economische debat – en daarmee ook het herstel – ondermijnen, schijnbaar onwrikbaar blijven we hieraan verankerd waardoor economische grondbeginselen naar de achtergrond verdreven worden. In het verlengde worden we geconfronteerd met een stereotiepe strijd die geenszins laat vermoeden dat we ooit geleerd hebben wat het is om sociaal te zijn, de getuigenissen zijn legio. Het is als knippen en plakken zonder hoop dat we ooit tot een doorbraak komen, enigszins logisch wanneer besluiten genomen worden op basis van manke fundamenten. Het debat consumeert ons maar toch blijven een aantal platitudes rijkelijk zegevieren, dit wordt onvergelijkbaar anders wanneer we deze zouden doorzien en maatschappelijk (h)erkennen als ‘structureel fout’. In dit werkdocument een collage, zo kort mogelijk lichten we toe waarom het platitudes zijn.

Geldvermeerdering leidt automatisch tot inflatie

De eerste platitude stelt dat elke geldvermeerdering automatisch tot inflatie zal leiden, hiermee zeggend dat elke toevoeging van geld finaal ‘verdampt’ in het stijgen van de prijzen. Deze stelling is structureel fout aangezien het verlagen van prijzen ook resulteert in een geldvermeerdering, dit is volledig tegengesteld aan wat oppervlakkig aangenomen wordt. Met behulp van een vereenvoudigd model is de bewijslast makkelijk aan te leveren, we beperken ons hierbij tot de ‘technische fiche’. In dit voorbeeld passen we deflatie radicaal toe op een gegeven consolidatie, op deze manier genereren we geld uit de reeds bestaande geldhoeveelheid. Dit beeld behoeft nauwelijks extra toelichting.

In de eerste plaats delen we alle waarden op de balans door dezelfde deflatiefactor (ic 10), het enige dat nominaal hetzelfde blijft is de geldhoeveelheid en stellen dit afzonderlijk voor om de geldvermeerdering te accentueren (ic 63.000). Dit neutrale geld voegen we vervolgens terug toe aan de consolidatie via het ‘eigen vermogen’, op deze manier zien we dus een prijsverlaging in combinatie met een geldvermeerdering waarmee de platitude aangetoond is. Een en ander wordt bekrachtigd door het Chicago Plan Revisited zoals opgemaakt door het IMF in 2012, in dit werkdocument beperken we ons echter tot de structurele denkfout die het element van beperkte rationaliteit transparant maakt.

Binnen hetzelfde denkkader wil deflatie dus niet zeggen dat geld vernietigd wordt, ook dat is een platitude. Het tegendeel is waar, bij deflatie wordt geld gegenereerd uit de reeds bestaande geldhoeveelheid en dat brengt de neutraliteit van geld in herinnering. De neutraliteit van geld is een economisch grondbeginsel waar velen schijnbaar totaal aan voorbij gaan, het wil eenvoudig zeggen dat er geen oorzakelijk verband is tussen de geld- en goederenstromen. Principieel kan er dus nooit een schaarste zijn aan geld.

Deflatie is onhoudbaar

Een tweede platitude betreft de stelling dat deflatie onhoudbaar is aangezien de schulden in nominale zin stijgen in relatie tot een lager loon. Op deze manier zou de schuldaflossing een steeds groter deel van het budget opeisen. Op analoge wijze kunnen we deze platitude makkelijk aantonen, we hernemen dan ook dezelfde consolidatie opdat het geheel transparant blijft. Uiteindelijk is dit eenvoudig, bij inflatie wordt een inflatievergoeding toegevoegd aan de af te lossen schuld, bij deflatie geldt dan simpelweg hetzelfde in negatieve zin. Dit niet doen betekent een inkonsekwente toepassing van dezelfde methode, om deze reden is het als een platitude te zien. Eenvoudiger gezegd, de lening volgt dezelfde trend als de deflatie waardoor het aandeel van het budget hetzelfde blijft, derhalve niet groter wordend zoals maar al te vaak geopperd wordt.

Door het doorzien van deze twee platitudes wordt ons verhaal heel anders, zelfs volledig tegengesteld aan wat vaak geopperd wordt. Het ‘waarom’ mag duidelijk zijn, schulden kunnen nu net veel sneller afgelost worden aangezien bij deflatie neutraal geld vrijkomt. Ter getuigenis, in de eerste consolidatie bedraagt de schuld 40% van de totale geldhoeveelheid, in de tweede nog slechts 4%. Anders gezegd, de aanname dat bij een geldvermeerdering alle prijzen stijgen, betekent dat elk voordeel van deflatie in de kiem gesmoord wordt en de mogelijkheid op een versnelde schuldaflossing wordt geëlimineerd.

Geld = schuld

In het verlengde komen we tot een derde platitude, namelijk ‘geld=schuld’. In voorgaande voorbeelden hebben we al gezien dat er spontaan geld vrijkomt wanneer we deflatie toepassen, dit geld is volledig neutraal en derhalve niet gekoppeld aan schuld. En sterker, dit neutrale geld kunnen we aanwenden om nu net die schuld op te lossen, dit is slechts een kwestie van elementaire logica. Als ‘geld=schuld’ waar zou zijn dan is het niet mogelijk om met neutraal geld schulden af te lossen, aangezien dit wel mogelijk is betekent dat ‘geld=schuld’ een platitude betreft. We nemen dezelfde data en stemmen het neutrale geld wiskundig precies af op de openstaande schulden, dit doen we om alle twijfel hierover weg te nemen.

Door de deflatiefactor wiskundig precies te maken, zien we nu dat de geldvermeerdering exact gelijk is aan de nog af te betalen schuld. Dit neutrale geld wenden we aan om alle schulden uit het wereldbeeld te laten verdwijnen, iets dat onmogelijk is wanneer we de platitudes voor economisch correct waarderen. De boekhoudkundige verwerking laten we hier even terzijde, belangrijker is het resultaat. In de onderste consolidatie zien we dat alle schulden verdwenen zijn en de schuldeisers lijden geen kapitaals- of koopkrachtverlies, de vorderingen staan nu terug op de rekening.

De totale geldhoeveelheid blijft logischerwijs hetzelfde, het neutrale geld werd immers terug in het economische circuit gebracht zonder dat hiervoor een schuld noodzakelijk is. Hiermee is de platitude ‘geld=schuld’ aangetoond, de cijfers spreken boekdelen.

Negatieve rente is negatief

Een laatste in deze reeks is de uiterst oppervlakkige aanname dat negatieve rente daadwerkelijk negatief is, het is een stelling die allerminst doordacht is en waarover geen uitspraak kan gedaan worden zonder alle parameters te kennen. In zekere zin ligt deze in lijn met de stelling dat deflatie onhoudbaar zou zijn, ook hier speelt de inflatievergoeding een cruciale rol. Ook dit is vrij eenvoudig aantoonbaar mits gebruik van een simulatiemodel waarin we gebruik maken van drie parameters, deze zijn (1) de naakte rente, (2) de inflatievergoeding en (3) een roerende voorheffing op de naakte rente. De bruto rente (BR) is wat de aandacht trekt, dit gebeurt meestal zonder rekening te houden met de andere variabelen en de uitkomst van hun samenhang. Het simulatiemodel waarin we een voorbeeld oplichten om de platitude aan te tonen.

Het model leest eenvoudig, we hebben 100€ op de rekening bij aanvang waarop een negatieve bruto rente van 25% van toepassing is. Deze bestaat uit een positieve ‘naakte rente’ (R) van 50% minus 75% negatieve ‘inflatievergoeding’ (IV-deflatie), op de naakte rente (R) wordt een ‘roerende voorheffing’ (RV) gerekend van 50%. Dit betekent dat de bank en de staat nominaal 25€ van de klant ontvangen, in totaal ‘verliest’ de klant dus 50€ van z’n spaargeld. Dit ‘verlies’ is onderwerp van debat waardoor de negatieve connotatie rechtsgeldig lijkt, in werkelijkheid is echter het verhaal heel anders. Immers, onder de gestelde voorwaarden boekt de klant een rendement van 100%, dit is veel hoger dan de negatieve bruto rente (BR) en zelfs het dubbele van de naakte rente (R). Veel vaker richt het debat zich enkel op de bruto rente, de conclusies hieraan verbonden zijn dan eerder op drijfzand gebaseerd met alle gevolgen van dien.

Economische dwaling

In dit relatief korte bestek hebben we een aantal platitudes aangetoond, dit hoeft echt geen raketwetenschap te zijn. Het gebruik van de platitudes zit echter diep ingeburgerd in onze maatschappij waardoor een term zoals ‘economische dwaling’ op zich geen platitude is maar bijzonder waarachtig. De paradox wil dat nu net deze dwalingen zoveel stof doen oplaaien waardoor zowat elk ernstig debat ondermijnd wordt, het is dan ook geen achteloos advies om dit werkdocument in alle ernst te beschouwen. Nader onderzoek in een serene sfeer is dan ook gepast om de gevolgen hiervan correct te kunnen inschatten, ook dat kunnen we in een beeld vangen.

Bewustwording

Het is werkelijk onthutsend, we zijn ons vrijwel niet bewust dat deze platitudes het debat doorkruisen waardoor strijd en tumult de bovenhand nemen, volledig tegengesteld aan het economische herstel dat we pretenderen te ambiëren. Het wekt meer dan verontrusting om vast te stellen dat deze vier platitudes allen in dezelfde sfeer liggen, ze zijn immers duidelijk van inflatoire signature. Het lijkt er dus heel sterk op dat een eenzijdig inflatoire economie ook leidt tot een vorm van psychische inflatie, bijgevolg kunnen we spreken van een dogma dat berust op structurele denkfouten. De sociale impact is echter immens, zolang deze platitudes blijven zegevieren dan blijven we getuige van een auto-immuunziekte waardoor we nog amper kunnen spreken van een ‘economisch’ debat. Maar hoe nu verder?

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s